Antik zamanlarda insanlar dünyanın jiroskopik presesyonundan nasıl haberdar olabilirlerdi?

Kutup yıldızı şuan Polaris ama bu zamanla dünyanın İngilizce'de "gyroscopic precession" denilen etki nedeniyle yerini başka yıldızlara bırakmasıyla değişecek.

26000 yılda bir devinimi olan bu etkiyi daha iyi canlandırabilmeniz için şu videoyu izleyebilirsiniz.

Bu etkiyi gözlemlemek için basit bir antik gözlemevi yeterli olabilir miydi?


Jiroskopik persesyon veya jiroskopik dengeden haberdar olamazlardı diye düşünüyorum. Nedenlerimi ise şöyle sayabilirim:

1) Jiroskopik etkinin en kolay görülebildiği nesne olarak tekerlek veya dönen yuvarlak cisimleri örnek verebiliriz. Ancak dönen yuvarlak cisimler veya tekerleğin insanlık tarafından ne zaman kullanılmaya başlandığını düşünürsek, bu bizi M.Ö 3500'lü yıllara götürür. Böyle bir etkiyi farkedip yorumlayabilmek için öncelikle gözlem gerekir, burdan da gözlemlenecek şeyin günlük hayatın içinde olması gerektiği anlamı çıkarılabilir. Kısaca, tekerlek/dönen yuvarlak cisimler alet olarak kullanılmadığı zamanlarda böyle bir etkinin göze çarpacağı biraz gerçekdışı olabilir. Açıkçası 26000 yıl önce insanlığın nasıl bir durumda olduğunu tam olarak kestiremiyorum ancak oldu ki böyle bir olaya şahit oldular, tanrılar çok kızdı galiba çocuğumuzu keselim demiş olabilirler. Tabii o zamanlar Tanrı adındaki yüce varlığı keşfetmeyi becerememiş olmaları ise yüksek ihtimal.

2) Sorunuzun ikinci kısmına gelirsek, anladığım kadarıyla kutup yıldızını detaylara koyarak, yön bulmada hangi yıldızı doğru olarak seçtiklerini nasıl anlayabilirlerdi demek istediniz. Bence böyle bir kaygıları yoktu, tek düşündükleri günlük ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri yerler bulmak. O dönemleri düşündüğümüzde, insanların yani homo sapiens'in küçük küçük gruplar halinde yaşadığını biliyoruz. Bulabildikleri ağaçlardan meyve toplayıp, vurdukları hayvanları yeme üzerine bir hayatları var ve çok da kişi olmadıkları için ihtiyaçlarını karşılamak için büyük şeyler gerekmiyor, mesela büyük bahçeler, verimli alanlar, hayvan sürülerinin yaşadığı bölgeler. Onun için böyle alanları bulurken yön tayiniyle değil rastgele gitmiş olmaları muhtemel. Yiyecek bulanlar yaşadı ve bulamayanlar yok oldu, doğal seleksiyon. İnsanlar, o yıllarda doğal seleksiyonu yenebilecek hünerleri daha tam geliştiremediği için hayat biraz rastlantısal ilerliyordu.

Açıkçası biraz kafa yorulması gereken bir soru ama bir o kadar da, 30 bin yıl önce insanlar kuantum fiziğini nasıl bilebilirlerdi ayarında saçma bir soru olmuş.

10 ay önce yazdı